Çocuğun Psikoseksüel Gelişimi Nasıl Olmalıdır?

Libido nedir konusuna değindikten sonra uzunca , Sigmund Freud’ un Psikoseksüel gelişim evrelerinden de bahsedelim.

Sigmund Freud Çocuğun psikoseksüel gelişimini 5 evreye ayırmıştır. bunlar sırasıyla: Oral dönem, anal dönem, fallik dönem, gizil dönem ve ergenlik dönemidir. Şimdi sırasıyla psikoseksüel gelişim dönemlerinin özelliklerinden bahsedelim.freud psikoseksüel gelişim

Oral Dönem (0-1 Yaş)

Oral dönemde (0-1 yaş), çocuk ısırmaktan, annesini emmekten haz duyar. Daha doğrusu çocuğun haz kaynağı ağzıdır. Bu dönemde iyi beslenen, aile tarafından sevgi, şefkat gören çocuklar paylaşımcı olurlar.

Oral dönemde çocukta alma, isteme, verebilme ve paylaşabilme duyguları gelişmektedir. Bu dönemde beslenme ihtiyaçları çok fazla karşılanan ya da karşılanmayan çocuklarda ilerleyen yaşlarda önemli problemler ortaya çıkabilir. Bu problemler ise şunlardır:

Aşırı yeme isteği (oburluk)

Aile bireylerine gereğinden fazla bağımlı olma,

Bencillik,

Gibi davranışlardır.

Oral dönemde ailelerden istenen davranış, çocuğun ihtiyaçlarının normal ve düzenli bir şekilde karşılanmasıdır.

 Anal Dönem (2-4yaş)

Bu dönemde çocuk yürüme, konuşma gibi yetileri kazanır. Artık bu dönemde çocukta benlik algısı oluşmaya başlar. Çocuk kendisini çevreden ayırmaya bu dönemde başlamaktadır.

Bu dönemde çocuğun haz kaynağı dışkısını tutabilmek ve dışkısını bırakmaktır. çocuk anal dönemde bağırsakta biriken dışkıları bıraktığında haz duymaktadır.

Çocuk dışkısını tutar ve annenin istediği yere yaparsa ödüllendirilmelidir. Bu çocuğun tuvalet alışkanlığını kazanmasında önemli bir rol oynar.

Ancak bu dönemde, yani anal dönemde aile tarafından geliştirilen bazı tutumlar ilerleyen yıllarda çocuğun bu döneme saplantılı yaşamasına yol açar. Örneğin cezalandırıcı, katı tuvalet eğitimi vermeye çalışan aileler ya da tuvalet eğitimi konusunda çocuğu rahat bırakan aileler Freud’ a göre çocuğun cimri, inatçı, aşırı titiz, tuvalet ihtiyaçlarına çok fazla zaman ayırma, kararsız yetişmesine yol açar.

Bu yüzden anal dönemde ailelerden istenen davranış, aşırı baskıcı olmadan çocuğa iyi bir tuvalet eğitimi vermeleridir.

Fallik Dönem (4 ile 6 yaş)

Çocuk 3 yaşından itibaren hayal dünyasına yeni bir algı yerleştirir. Bu algı cinsel organlar ile ilgili ayrılıklardan başka bir şey değildir. Bu dönemde çocuk dikkatini kendi cinsel organına ve bu organın fonksiyonlarına çevirir. Bu dönemde çocuk bedenini inceler, cinsel organıyla ilgili çeşitli sorular yöneltir.

Bu yaş aralığında çocuk artık cinsel farklılıkları kavrar ve artık çocuk cinsel kimliğinin farkındadır. Bu dönemde çocuğun öğrenme hızı da çok yüksektir.

Bu dönemde çocuğa cinsel yasakları ve cinsel değerleri uygun bir biçimde öğretmek önemlidir.  Bu yaş grubundaki çocuklara cezalar verip, suçlayıp korkutmamaya özen göstermeliyiz. Hatalarını uygun bir üslupla da söyleyebiliriz.

Bu dönemde ailelerin yaptığı hatalar ilerleyen yıllarda çocukta çekingenlik, asosyallik gibi önemli sosyal problemlere yol açabilmektedir.

Bu dönemde çocuklarda görülen iki durum vardır bunlar:

Oedipus Kompleksi ve İğdişlik Korkusudur.

Oedipus kompleksi: bu dönemde kız çocukları babaya karşı aşırı sevgi, erkek çocukları da anneye karşı aşırı sevgi duymaktadır. Erkekler annelerini babalarından kıskandıklarından dolayı, sürekli babayla bir yarış içinde olabilirler. Bu yarış kimi zaman erkek çocuğun babadan nefret etmesi ile de sonuçlanabilir. Kız çocukları da aynı şekilde babaya karşı aşırı sevgi besledikleri için anneyle bir yarış halindedir ve anneden kimi zaman nefret bile edebilirler. Bu fallik dönemde kız ve erkek çocuklarda görülebilen bir durumdur.

İğdiş Edilme Korkusu:  Sigmund Freud fallik dönem erkek çocuklarının en önem verdikleri şeyin çocuğun pipisi olduğunu öne sürüyor. Bu çağlarda çocuklarımızı korkutmak için onlara söylediğimiz, seni sünnet ettiririm bak, pipini keserim gibi cümleler çocuğun cinsel organını tamamen yitireceğini düşündürmektedir. Bu korku ile çocuk sıklıkla pipisini açıp kontrol edebilir. Karşı cinste aynı organın olmadığını fark edince, karşı cinsi kendinden aşağı görüp, karşı cinsle iletişim bile kurmayabilir.

Bu dönemde iğdişlik korkusunu çocuklara yaşatmamak için pipini keserim, seni sünnet etttirim gibi korkutucu ifadeler kullanmamalıyız.

Çocuklarımızın bu dönemde yaptığı hataları düzeltmek için farklı metodlar kullanın. Çocuğu hiçbir zaman cinsel organını kesmek ile korkutmayın.

Gizil Dönem (6-12 yaş arası)

Bu dönemde çocukta büyük değişiklikler görülür. Özellikle çocuğun bilişsel ve duygusal yapısı hızlı bir şekilde gelişme gösterir.  Çocuğun bu dönemde yapacağı değerlendirmeler daha gerçekçidir. Çocuğun davranışları bu dönemden itibaren “id” adı verilen ilkel benlik davranışları yönlendirmez. Artık çocuğun davranışlarını ego yönetir. Ego dış dünya ile çocuğun haz arayışları arasında dengeyi kurmaya yarar.

Ayrıca bu yaş grubundaki çocuklar daha çok okul, arkadaş, oyun gibi noktalara yoğunlaşır. Gizil dönemdeki çocuklarınız bilgiye açtır. Sürekli sorular sorarak sizi bunaltabilir. Ancak çocukların bilgi açlığını bu dönemde mutlaka doyurmak gerekir. Örneğin gizil dönemdeki çocuklar bir iş yaptıkları zaman mutlaka takdir bekler. Çocuklarınızı yaptığı iyi işlerde takdir edin. Çocukların bu dönemde yaptığı iyi işleri mutlaka ödüllendirin. Çocuğunuzun takdir edilme isteği karşılanmadığı durumlarda ise çocukta aşağılık duygusu gelişir.  Bunları dikkate alarak çocuklarınızı bu dönemde destekleyin.

Ergenlik (Genital) Dönem (12-20 Yaş)

Çocuğun gelişim dönemlerinden en önemlisi diyebiliriz. Daha doğrusu kimlik gelişimi açısından en önemli dönem ergenliktir. Fallik dönemde yaşanan cinsel çatışmalar ergenlikte tekrar ortaya çıkabilir. Daha önceki dönemlerde meydana gelen sorunların çözümü ergenlik döneminde yapılmaktadır.

Örneğin oral dönemde ailesini aşırı bağlanan ergende, bu dönemde ailesini kaybetme sorunu yaşanabilir.  Hormonsal değişimlerin yanı sıra psikolojik sorunlar en çok ergenlik döneminde ortaya çıkar. Nevrotik bozukluk, kişilik bozuklukları, ağır depresyonlar, intihar etme eğilimi gibi problemler bu dönemde görülebilmektedir.

Ergenlik egosantrizmi, bu dönemde ortaya çıkmaktadır. Bu dönemde ergenler, herkes beni takip ediyor, herkes bana bakıyor, evdeki herkes benimle uğraşıyor gibi düşünceler ergenlik egosantrizmidir. Aynı zamanda ergen bu dönemde ilginç ve dramatik senaryolar da yazabilir.  “trafik kazası geçireceğim, sakat kalacağım, hayatımın geri kalanı sakat devam edecek.” Ergenlik dönemi senaryolarına örnek olabilir.

Yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir